یکی از بحث‌های مهم در حوزه ارز دیجیتال، مربوط به قراردادهای هوشمند است. شاید درک این مفهوم برای برخی از افراد تازه‌کار دشوار باشد اما با کمی مطالعه می‌توان اطلاعات مفیدی در این زمینه کسب کرد. در این متن به بررسی این قراردادها می‌پردازیم.

قرارداد هوشمند چیست؟

تصور کنید که می‌خواهید یک خانه را بفروشید. فرآیند فروش خانه پیچیده و اضطراب‌آور است و همچنین همراه با کاغذبازی‌های فراوان، ارتباط با شرکت‌ها و افراد گوناگون و البته خطرات مختلف خواهد بود. به همین جهت است که اکثر فروشندگان خانه تصمیم می‌گیرند تا یک نماینده املاک پیدا کنند تا مسائل مربوط به کاغذبازی را مدیریت کند، خانه را برای فروش قرار دهد و به محض شروع مذاکرات در مورد خرید خانه اقدام‌های لازم را انجام دهد و همچنین تا زمان نوشتن قرارداد مسائل را تحت نظر داشته باشد.

همچنین بنگاه‌ها، خدمات کارگزاری را ارائه می‌کنند که برای انجام چنین معاملانی بسیار مفید است. چراکه در این معاملات پول زیادی مبادله می‌شود و طبیعتا نمی‌توانید در این شرایط به شخصی که با او سر و کار دارید اطمینان کامل داشته باشید. ضمنا پس از ایجاد یک قرارداد موفق، نماینده‌ی فروشنده و خریدار حدود ۷ درصد از قیمت فروش را به عنوان کمیسیون خود دریافت می‌کنند. این رقم یک ضرر بزرگ مالی برای فروشنده به حساب می‌آید.

در چنین شرایطی، قراردادهای هوشمند می‌توانند به کمک افراد بیایند و فرآیند مورد نظر را آسان‌تر کنند. شاید بتوان رفع مسئله‌ی اطمینان را مهم‌ترین کاربرد این قراردادها دانست. این قراردادها به صورت شرطی عمل می‌کنند، این بدین معناست که مالکیت خانه تنها در صورتی به خریدار منتقل می‌شود که مبلغ توافق‌شده به سیستم ارسال شود.

همچنین قراردادهای هوشمند خدمات کارگزاری را هم ارائه می‌دهند. این بدین معناست که پول و حق مالکیت در سیستم ذخیره شده و دقیقا در یک زمان در اختیار افراد درگیر در معامله قرار می‌گیرد. علاوه بر این، صدها نفر شاهد معامله هستند و به تایید آن می‌پردازند و در نتیجه معامله به صورت تضمینی بدون عیب و نقص صورت می‌گیرد.

از آنجایی که در این قراردادها دیگر مشکل اعتماد در بین افراد مطرح نیست، نیازی به واسطه نخواهد بود. تمام وظایفی که نماینده‌ی املاک انجام می‌دهد می‌تواند به صورت از پیش‌ برنامه‌ریزی‌ شده در قرارداد درج شود و در عین حال سبب صرفه‌جویی هزینه‌ی چشمگیری برای فروشنده و خریدار شود.

قراردادهای هوشمند چگونه عمل می‌کنند؟

به بیان ساده، قراردادهای هوشمند بیشتر شبیه به ماشین فروش عمل می‌کنند. شما تنها مقدار معینی از ارز دیجیتال را وارد قرارداد هوشمند می‌کنید و وجه ضمانت، حق مالکیت، گواهینامه رانندگی و یا هر چیز دیگری وارد حساب شما خواهد شد. قوانین و جریمه‌ها از طریق این قراردادها از پیش تعریف نمی‌شوند، بلکه این موارد به واسطه‌ی قراردادهای هوشمند تقویت خواهند شد.

وابستگی متقابل

اگرچه یک قرارداد هوشمند می‌تواند به تنهایی عمل کند اما می‌تواند در کنار هر تعداد قرارداد هوشمند دیگر نیز به اجرا در بیاید. این قراردادها می‌توانند به شکلی تنظیم شوند که به یکدیگر وابستگی داشته باشند. برای مثال تکمیل موفق یک قرارداد خاص هوشمند می‌تواند سبب به جریان افتادن یک قرارداد دیگر و … شود.

به صورت نظری، تمامی سیستم‌ها و سازمان‌ها می‌توانند به صورت کامل بر روی قراردادهای هوشمند اجرا شوند. این مورد تا حدی بر روی سیستم‌های مختلف ارز دیجیتال نیز اعمال شده است چراکه قوانین در این سیستم‌ها از پیش تعریف شده‌اند و به همین دلیل شبکه‌ی مورد نظر می‌تواند به صورت مستقل عمل کند.

بخش‌های مختلف قراردادهای هوشمند

به طور کلی قراردادهای هوشمند دارای سه بخش مجزا هستند. اولین بخش مربوط به امضا‌کنندگان است. در این بخش افراد شرکت‌کننده در معامله با استفاده از امضاهای دیجیتال با مفاد قرارداد موافقت یا مخالفت می‌کنند.

بخش دوم مربوط به موضوع قرارداد است. این بخش تنها در محیط قرارداد هوشمند قابل مشاهده است. این موضوع سبب جلوگیری از پیشرفت این قراردادها شده بود اما در سال ۲۰۰۹ و با ظهور اولین ارز دیجیتال این مشکل رفع شد.

در نهایت هر قرارداد دیجیتال باید شامل شرایطی خاص باشد. این شرایط باید به صورت کامل و بر اساس قواعد ریاضی و با استفاده از زبان برنامه‌نویسی که برای محیط خاص قرارداد هوشمند مناسب باشد، ارائه شوند. این قسمت شامل تمامی قوانین، پاداش‌ها، جریمه‌ها و موارد مورد نیازی است که انتظار می‌رود مشترکان معامله آن‌ها را رعایت کنند. 

محیط

قراردادهای هوشمند برای اینکه بتوانند ایجاد شوند و به خوبی عمل کنند باید در یک محیط خاص و مناسب قرار گیرند. این محیط اول از همه باید از کاربرد رمزنگاری کلید عمومی پشتیبانی کند. این مورد سبب می‌شود تا کاربران بتوانند با استفاده از کدهای رمزی و مخصوص به خود، معاملات را به انجام برسانند. این دقیقا سیستمی است که اکثر ارزهای دیجیتال فعلی از آن استفاده می‌کنند.

همچنین این قراردادها به یک پایگاه داده‌ی باز و غیرمتمرکز نیاز دارند تا به صورت کاملا خودکار عمل کند و تمام مشترکان قرارداد بتوانند به آن اعتماد کنند. علاوه بر این، برای اجرای قرارداد هوشمند، خود محیط نیز باید کاملا غیرمتمرکز باشد. بلاکچین ها و خصوصا بلاکچین اتریوم محیط‌هایی عالی برای این نوع از قراردادها هستند.

نهایتا منبع داده‌های دیجیتال که مورد استفاده‌ی قراردادهای هوشمند قرار می‌گیرد نیز باید کاملا قابل اطمینان باشد.

مزایای قرارداد هوشمند

این قراردادها سبب می‌شوند تا نیاز به حضور میانجی و شخص ثالث از میان برداشته شود و در نتیجه سبب می‌شود تا بتوانید نسبت به توافقنامه کنترل کامل داشته باشید و کاملا مستقل عمل کنید.

همچنین این قراردادها سبب ایجاد اطمینان می‌شوند. هیچکس نمی‌تواند هیچکدام از اسناد شما را برباید و یا از بین ببرد. چراکه این اسناد کدگذاری شده‌ و به صورت ایمن بر روی یک لجر مشترک ذخیره شده‌اند. علاوه بر این نیازی نیست به افرادی که با آن‌ها سر و کار دارید اعتماد کنید یا از آن ها انتظار داشته باشید که به شما اعتماد کنند. چراکه سیستم قرارداد هوشمند کاملا بی‌طرفانه عمل می‌کند و خود اطمینان لازم را به ارمغان می‌آورد.

یکی دیگر از مزایای قرارداد هوشمند این است که در هزینه‌ها صرفه‌جویی می‌شود. به لطف این قراردادها، هزینه‌های مربوط به دفتر اسناد رسمی، بنگاه‌های معاملاتی، مشاوران و بسیاری از واسطه‌های دیگر از میان برداشته می‌شود. به همین جهت هزینه‌های مربوط به این خدمات حذف خواهد شد.

همچنین هک کردن قراردادهای هوشمند در صورتی که به درستی به کار گرفته شوند، بسیار دشوار خواهد بود. علاوه بر این، محیط‌های فوق‌العاده‌ی این قراردادها با رمزنگاری‌های پیچیده حفاظت می‌شوند که این موضوع سبب ایمن ماندن اسناد و مدارک شما خواهد شد.

 

نهایتا با استفاده از قرارداد هوشمند می‌توانید در زمانی که به صورت معمول صرف فرآیندهای دستی، کاغذبازی، ارسال یا انتقال اسناد به مکان‌های خاص و … می‌شود، تا حد زیادی صرفه‌جویی کنید.

معایب قرارداد هوشمند

قرارداد هوشمند یک تکنولوژی بسیار نوپا است. اگرچه این قراردادها مزایای بسیاری دارند اما در عین حال مشکلاتی نیز دارند. برای مثال، کدهایی که قرارداد را تشکیل می‌دهند باید بی‌نقص باشند و دارای هیچ باگی نباشند. این موضوع می‌تواند گاهی سبب بروز اشتباه شود و باگ‌ها مورد سو استفاده‌ی کلاهبرداران قرار گیرند. همچنین مشکلات دیگری در مورد مسائل حقوقی این قراردادها وجود دارد.

برای مثال امکان فسخ قراردادهای سنتی در دادگاه وجود دارد اما بلاکچین تنها با توجه به کدهای موجود قراردادها را اجرا می‌کند. البته باید گفت که وجود اغلب این مشکلات به جهت نوپایی این تکنولوژی است و مسلما این موارد به مرور زمان و با پیشرفت تکنولوژی رفع خواهند شد.