هم‌اکنون بیش از ده سال از اولین دفعه‌ای که ساتوشی ناکاموتو در سال ۲۰۰۸ به ارائه‌ی بیت‌کوین پرداخت می‌گذرد. با این حال مشکل مقیاس‌پذیری بیت‌کوین همچون سایر شبکه‌های قدیمی ارز دیجیتال، همچنان پا بر جا است. در طول این سال‌ها پیشنهادهای متعددی به جهت رفع این مشکل ارائه شده است و یکی از آن‌ها شبکه لایتنینگ نام دارد. در این متن به معرفی این شبکه و چگونگی کارکرد آن خواهیم پرداخت.

همانطور که ذکر شد مقیاس‌پذیری یک مشکل مهم در حوزه ارز دیجیتال است اما مقیاس‌پذیری دقیقا به چه معناست؟ بیت‌کوین در طول دوره‌ی حضور خود تنها قادر بوده است تا در هر ثانیه هفت تراکنش را پردازش کند. اگرچه این میزان در ابتدای شکل‌گیری بیت‌کوین کافی بود؛ اما هم‌اکنون پس از گذشت چند سال، این سیستم حسابی شلوغ و پرازدحام شده است. به همین دلیل، تراکنش‌ها برای پردازش به زمان بیشتری نیاز دارند و هزینه‌های تراکنش نیز بسیار افزایش یافته است.

اگر بیت‌کوین بخواهد زمانی به یک جایگزین تمام‌عیار برای سیستم‌های پرداختی موجود تبدیل شود، بدون شک باید بتواند به رقابت با آن‌ها بپردازد. در حال حاضر بیت‌کوین حتی نمی‌تواند رقابتی نزدیک با این سیستم‌ها داشته باشد. برای اینکه به عمق مسئله پی ببرید می‌توانید به مقایسه‌ی بیت‌کوین و ویزا بپردازید. بیت‌کوین در هر ثانیه هفت تراکنش انجام می‌دهد و ویزا قادر است در هر دقیقه به صورت میانگین ۲۴ هزار تراکنش انجام دهد. حداکثر توانایی ویزا برای انجام تراکنش برابر با ۵۰ هزار تراکنش در هر ثانیه است!

در طول چند سال اخیر، انجمن بیت‌کوین برای ارتقای مقیاس‌پذیری آن طرح‌های متعددی را ارائه کرده‌اند اما هنوز توافق جمعی در این زمینه وجود ندارد. با این حال یکی از این طرح‌های پیشنهادی که به عنوان راه حل ارائه شده است و در حال حاضر مورد آزمایش قرار گرفته است، شبکه لایتنینگ نام دارد.

شبکه لایتنینگ چیست؟

در بازه‌ای از تاریخ، ارسال تلگراف، سریع‌ترین و موثرترین شیوه‌ی برقراری ارتباط از راه دور بود. شما برای انجام این کار باید به اداره‌ی پست محل خود می‌رفتید، یک فرم پر می‌کردید و بر اساس اینکه پیام شما حاوی چند کلمه بود برای ارسال آن مبلغی را پرداخت می‌کردید. سپس پیام مورد نظر برای انتقال به مقصد به نزدیک‌ترین اداره تلگراف ارسال می‌شد. سپس پستچی، تلگراف را به مقصد مورد نظر می‌رساند.

به طور کلی در ارسال یک پیام کوتاه ساده، افراد زیادی دخیل بودند و شما باید برای آن هزینه‌ی اندکی را پرداخت می‌کردید. با توجه به این مثال، استفاده از شبکه لایتنینگ مثل این است که بخواهید به صورت تلفنی با یک شخص صحبت کنید. در این حالت تنها کافیست عدد ۱ را شماره‌گیری کنید تا تلفن دوستتان زنگ بخورد.

در حقیقت در شبکه‌ی لایتنینگ بیت‌کوین، نیازی نیست که تمامی تراکنش‌ها بر روی بلاکچین ثبت شوند. شبکه لایتنینگ به جای انجام این کار، یک لایه‌ی دیگر به بلاکچین بیت‌کوین اضافه می‌کند و به کاربران امکان این را می‌دهد تا بر روی این لایه‌ی اضافی به ایجاد کانال‌های پرداختی بین طرفین معامله بپردازند. این کانال‌ها می‌توانند تا زمانی که به آن‌ها نیاز است موجود باشند و از آنجایی که بین دو طرف معامله تنظیم شده‌اند، تراکنش‌ها تقریبا فوری خواهند بود. همچنین هزینه‌های تراکنش بسیار پایین هستند و یا اصلا هزینه‌ای وجود ندارد.

نحوه‌ی کارکرد شبکه‌ی لایتنینگ

دنی و جان را در نظر بگیرید. ممکن است این افراد با هم کار کنند و یا با هم خویشاوند یا زوج باشند. نکته این است که این دو نفر باید اغلب اوقات خیلی سریع و با کمترین هزینه، برای یکدیگر پول بفرستند. بنابراین یک کانال بر روی شبکه لایتنینگ ایجاد می‌کنند.

آن‌ها باید ابتدا یک کیف پول چند امضایی ایجاد کنند. این کیف پولی است که هر دوی آن‌ها می‌توانند با استفاده از رمزهای خصوصی خود به آن دسترسی داشته باشند. سپس هر یک از آن‌ها مقدار مشخصی از بیت‌کوین، برای مثال ۳ بیت‌کوین را وارد این کیف پول می‌کنند.

پس از این مراحل، آن‌ها می‌توانند بین خود تراکنش‌های نامحدودی داشته باشند. در حقیقت این تراکنش‌ها توزیع مجدد همان دارایی است که در کیف پول مشترک این دو نفر وجود دارد. برای مثال اگر دنی بخواهد یک بیت‌کوین برای جان بفرستد، باید مالکیت آن یک‌ بیت‌کوین را به او واگذار کند. سپس آن‌ها باید برای ورود به سیستم از کلیدهای خصوصی خود استفاده کنند تا ترازنامه به روز رسانی شود.

توزیع مالی زمانی به صورت کامل رخ می‌دهد که کانال بسته شود. الگوریتم موجود برای تعیین اینکه چه کسی چه میزان پول دریافت کرده است، از جدیدترین ترازنامه‌ی امضا‌شده استفاده می‌کند. اگر دنی و جان تصمیم بگیرند که پس از این تراکنش کانال را ببندند، دنی دو بیت‌کوین و جان چهار بیت‌کوین دریافت می‌کند.

 

تنها زمانی که کانال بسته شود، اطلاعات مربوط به موجودی اولیه و نهایی حساب، به بلاکچین بیت‌کوین منتقل می‌شود. بنابراین شیوه‌ی عملکرد شبکه لایتنینگ سبب می‌شود تا کاربران بتوانند به انجام تراکنش‌های بسیاری در خارج از بلاکچین اصلی بپردازند و آن‌ها را به صورت یک تراکنش واحد ثبت کنند.

جالب‌ترین نکته‌ی موجود در اینجا این است که زمانی که این تکنولوژی به صورت فراگیر مورد استفاده قرار گیرد، دیگر نیازی نیست که برای ارسال پول به شخصی خاص، کانالی اختصاصی تنظیم کنید. شما به جای این کار، می‌توانید با استفاده از کانال‌هایی که از پیش از طریق آن‌ها با دیگران ارتباط داشته‌اید، برای ارسال پول به یک شخص اقدام کنید. سیستم موجود به صورت خودکار کوتاه‌ترین مسیر را خواهد یافت.

به این شکل است که شبکه لایتنینگ می‌تواند راه‌ حلی برای مشکل دیرینه‌ی خرید یک فنجان قهوه با بیت‌کوین ارائه کند. شما می‌توانید با استفاده از این شبکه فورا خرید خود را بدون هیچ هزینه‌ی تراکنشی انجام دهید.

اما از نظر امنیتی باید گفت که شبکه لایتنینگ، کنترل کامل بلاکچین را در اختیار دارد؛ اما امنیت آن را ندارد. به همین جهت احتمال اینکه اغلب برای تراکنش‌های کوچک یا حتی بسیار خرد مورد استفاده قرار گیرد، بسیار زیاد است. انتظار می‌رود تراکنش‌های بزرگ‌تر که به امنیت غیرمتمرکز نیاز دارند، همچنان بر روی لایه‌ی اصلی انجام شوند.

یکی دیگر از ویژگی‌های جالب توجه شبکه‌ی لایتنینگ که در حال حاضر مورد آزمایش قرار گرفته است، ویژگی اتمی بین زنجیره‌ای است. مبادلات اتمی بین‌زنجیره‌ای، مبادلاتی هستند که توکن‌ها را بین بلاکچین‌های گوناگون منتقل می‌کنند. به بیان ساده، این راهی است که می‌توان با آن هر ارز دیجیتال را بدون استفاده از بورس ارز دیجیتال با یک ارز مجازی دیگر مبادله کرد.

نهایتا این تکنولوژی ممکن است بورس‌های غیرایمن و متمرکز ارز مجازی و معامله در آن‌ها را از دور خارج کند.

چه کسی شبکه لایتنینگ را ایجاد کرد؟

شبکه‌ی لایتنینگ اولین بار در سال ۲۰۱۵ از جانب جوزف پون و تادئوس دریجا در یک مقاله سفید ارائه شد. در حال حاضر سه تیم وجود دارند که به صورت جمعی، بیشتر کار مربوط به توسعه‌ی شبکه‌ی لایتنینگ را انجام می‌دهند. این سه تیم عبارتند از: Blockstream، ‌Lightning Labs و ACINQ.

هر یک از شرکت‌های نوپایی که در بخش بالا ذکر شدند بر اساس پروتکل شبکه‌ی لایتنینگ مخصوص به خود که با زبان‌های برنامه نویسی گوناگون نوشته شده است عمل می‌کنند. همچنین طرح‌های دیگری نیز وجود دارند که در حال حاضر در حال توسعه هستند. در پایان باید گفت که آزمایش‌های اخیر نشان داده‌اند که سه عضو اصلی این شبکه با یکدیگر در تعامل کامل قرار دارند. این بدین معناست که این اعضا می‌توانند بدون بروز هیچگونه نقصی با یکدیگر کار کنند.