از فناوری مالی (Fintech) برای توصیف فناوری جدیدی استفاده می‌شود که قصد دارد تحویل و استفاده از خدمات مالی را بهبود بخشیده و خودکار کند. هدف اصلی این بخش استفاده از این فناوری برای کمک به شرکت‌ها، صاحبان مشاغل و مصرف‌کنندگان است تا بتوانند با استفاده از نرم‌افزارها و الگوریتم‌های تخصصی که در رایانه‌ها و به طور گسترده‌ای در تلفن‌های هوشمند در حال توسعه هستند، عملیات مالی و روند زندگی خود را مدیریت کنند. کلمه‌ی Fintech، ترکیبی از دو کلمه‌ی (financial technology) به معنی فناوری مالی است.

روند رشد فین تک

هنگامی که fintech در قرن بیست و یکم ظهور کرد، این اصطلاح در ابتدا به فناوری به کار رفته در سیستم‌های پیشرفته برای پشتیبانی در موسسات مالی اطلاق می‌شد. با این وجود از آن زمان، تغییر به سمت مشتری مداری بیشتر و کاربران شخصی بوده و تنها در موسسات مالی کاربرد ندارد. Fintech اکنون بخش ها و صنایع مختلفی از جمله آموزش، بانک‌داری، خرده‌فروشی، جمع‌آوری سرمایه و مدیریت سرمایه‌گذاری را در بر می‌گیرد.

Fintech همچنین شامل توسعه و استفاده از رمزارزهایی مانند بیت کوین است. اگرچه ممکن است این اصطلاح را تنها در همین بخش شنیده باشید و به نظر برسد در این زمینه فعالیت دارید، اما هنوز هم بخش زیادی از عملکرد این فناوری در بانکداری سنتی در حال پیگیری است.

درک فناوری فین تک

به طور کلی، اصطلاح «فناوری مالی» می‌تواند در مورد هر نوع نوآوری در نحوه معامله مردم در تجارت، از اختراع پول دیجیتال گرفته تا سیستم حسابداری دوطرفه، استفاده شود. از زمان انقلاب اینترنتی و اوج گیری استفاده ازتلفن‌های همراه هوشمند، فناوری مالی به طرز چشمگیری رشد کرده است و fintech، که در ابتدا به فناوری رایانه‌ای اطلاق می‌شد که در دفتر بانک‌ها یا شرکت‌های تجاری استفاده می‌شد، اکنون طیف گسترده‌ای از فناوری را هم در زمینه شخصی و هم امور مالی بازرگانی در بر می‌گیرد.

Fintech اکنون انجام فعالیت‌های مالی مختلفی از جمله انتقال پول، واریز چک با تلفن هوشمند، دریافت وام به صورت سریع، جمع‌آوری پول برای راه‌اندازی کسب و کار یا مدیریت سرمایه‌گذاری بدون کمک افراد را امکان پذیر کرده است. طبق شاخص پذیرش Fintech EY در سال ۲۰۱۷، یک سوم مصرف‌کنندگان حداقل از دو یا چند سرویس فین تک استفاده می‌کنند و بخشی از مصرف‌کنندگان نیز از تاثیرات فین تک به عنوان بخشی از زندگی روزمره خود کاملا آگاه هستند.

نکات قابل توجه

  • Fintech به استفاده از فناوری در شرکت‌های خدمات مالی و به منظور بهبود استفاده و تحویل آنها به مصرف‌کنندگان تاکید دارد.
  • این کار در درجه اول با تقسیم‌بندی پیشنهادات این شرکت‌ها و ایجاد بازارهای جدید برای آنها انجام می‌شود. استفاده شرکت‌های نوپا از فناوری‌های مالی، باعث کاهش هزینه‌های عملیاتی آنها می‌شود.
  • بودجه Fintech در حال افزایش است اما مشکلات نظارتی بسیار زیاد است.

فین تک در عمل

در تمام استارتاپ‌های یونیکورن (با ارزش و سرمایه بالا) در حوزه فین تک که سرمایه‌گذاری زیادی روی آنها شده، ویژگی مشترکی وجود دارد: آنها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که تهییج کننده و چالش‌برانگیز باشند تا سرانجام با زیرکی بیشتر بتوانند جایگزین ارائه‌دهندگان خدمات مالی سنتی بوده و در بخش‌های مختلف خدمات بهتر و سریع‌تری را ارائه دهند.

به عنوان مثال استارتاپ فعال در حوزه فین تک، Affirm با ارائه راهی برای تامین وام‌های فوری و کوتاه مدت برای خرید، به دنبال آن است که شرکت‌های ارائه دهنده کارت اعتباری را از روند خرید آنلاین خارج کند. در حالی که نرخ سود بازگشتی می‌تواند زیاد باشد، باعث بالا رفتن قدرت خرید افرادی می‌شود که قدرت خرید بالایی نداشتند و به آنها اجازه خرید‌هایی بیشتر و در عین حال مطابق میل را می‌دهد.

به همین ترتیب، Better Mortgage سعی دارد روند رهن مسکن را ساده‌تر کند (و دلالان وام مسکن سنتی را از بین ببرد) فقط با پیشنهاد برنامه‌ای که می‌تواند در طی ۲۴ ساعت پس از درخواست، نامه‌ی پیش تایید را به کاربر ارائه دهد. GreenSky با کمک به مصرف‌کنندگان و کاهش سود با ارائه دوره‌های تبلیغاتی با بهره صفر به ازای بهره، به دنبال پیوند دادن افراد متقاضی وام مسکن با بانک‌ها است.

 Tala برای مشتریانی که اعتبار کم یا ضعیفی دارند، با انجام یک آنالیز عمیق بر روی داده‌ها در تلفن‌های هوشمند آنها مانند داده‌هایی مربوط به تاریخ معاملات و موارد به ظاهر نامرتبط، از قبیل اینکه چه بازی‌هایی در موبایل انجام می‌دهند، به مشتریان وام‌های کوچک می‌دهد. تالا به دنبال این است که گزینه‌های بهتری نسبت به بانک ها، وام‌دهندگان غیرقانونی و سایر موسسات مالی به مشتریان اینچنینی ارائه دهد. اگرچه که ممکن است حریم خصوصی شما در این استارتاپ نادیده گرفته شود.

به طور خلاصه، اگر تا به حال فکر کرده اید که چرا برخی از مسائل مالی در زندگی شما خوشایند نبوده است (مانند درخواست وام برای وام دهنده سنتی) احتمالاً fintech چنین این احساس رضایت را به شما بازمی‌گرداند. فناوری فین تک همچنین می‌تواند به ابهاماتی مانند چگونگی امتیاز دهی FICO (امتیاز اعتباری) و چگونگی قضاوت بر اساس آن را توضیح دهد.

به همین ترتیب، بنیان‌گذار شرکت وام Upstart، با استفاده از مجموعه داده‌های مختلف برای تعیین اعتبار، قصد دارد FICO (و همچنین سایر وام‌دهندگان اعم از سنتی و fintech) را منسوخ کند. این داده‌ها شامل سابقه اشتغال، تحصیلات و هر چیزی خواهد بود که اعتبار وام گیرنده را مشخص می‌کند تا در مورد تعهد‌پذیری و میزان وامی که می‌توان به فرد داده شود تصمیم بگیرد.

خدمات مشابهی نیز برای وام دادن به زنان خانه‌دار شکل گرفته است. این خدمات به همراه یک پلتفرم سرمایه‌گذاری دیجیتال به این منظور شکل گرفته‌اند که زنان عمر طولانی‌تری دارند و در عین نیاز به سرمایه، از پس‌انداز چندانی برخوردار نیستند و درآمد کمتری نسبت به مردان دارند.

افق‌های رو به رشد

تاکنون موسسات خدمات مالی، خدمات گسترده‌ای از فعالیت‌های بانکی سنتی گرفته تا خدمات رهن و تجارت را ارائه می‌دادند. Fintech در ابتدایی‌ترین شکل خود، این خدمات را از هم جدا می‌کند. ترکیبی از پیشنهادات ساده با فناوری، شرکت‌های fintech را قادر می‌سازد تا کارآیی بیشتری داشته و هزینه‌های مربوط به هر معامله را کاهش دهند.

تاثیرات بسزای فین تک بر تجارت سنتی، بانکداری، محصولات و خدمات مالی را نمی‌توان نادیده گرفت. به عنوان مثال، برنامه معاملات سهام موبایل Robinhood هیچ هزینه‌ای برای معاملات دریافت نمی کند و سایت‌های وام‌دهی نظیر به نظیر Market Prosper، Lending Club و OnDeck قول می‌دهند که با ایجاد رقابت برای وام دهی، نرخ بهره روی وام را کاهش دهند. ارائه دهندگان وام مشاغل مانند Kabbage، Lendio، Accion و Funding Circle (در مقایسه با سایرین) زمینه را برای راه‌اندازی و ایجاد آسان و سریع مشاغل برای تأمین سرمایه در گردش فراهم می‌کنند.

شرکت آنلاین بیمه Oscar، ۱۶۵ میلیون دلار بودجه در مارس ۲۰۱۸ دریافت کرده است. چنین سرمایه‌گذاری‌های قابل توجهی غیر معمول نیستند و در سطح جهانی برای استارت آپ‌های فین تک همین مقادیر در نظر گرفته می‌شود.

با این وجود، بانک‌های سنتی همچنان مورد استقبال قرار می‌گیرند و سرمایه‌گذاری‌های کلانی در این بانک‌ها انجام می‌شود. اخیرا تحولاتی نیز در این بخش برای ایجاد بازار رقابتی شکل گرفته است. به عنوان مثال، بانک سرمایه‌گذاری Goldman Sachs، پلتفرم وام دادن به قشر مصرف‌کننده را در سال ۲۰۱۶ راه‌اندازی کرد و اخیراً فعالیت‌های خود را به انگلستان گسترش داده است.

گفته می‌شود، بسیاری از صاحب نظران صنعت فن هشدار می‌دهند که سرعت بخشیدن به نوآوری‌های الهام گرفته از fintech نیاز به دانشی بیش از ارتقاء فناوری نیاز دارد. در عوض، رقابت با استارت آپ‌های قوی در این زمینه، نیاز به تغییر قابل توجهی در تفکر، فرایندها، تصمیم‌گیری و حتی ساختار کلی شرکت دارد.

Fintrch و تکنولوژی‌های نوین

فناوری‌های جدید، مانند یادگیری ماشین، هوش مصنوعی، تجزیه و تحلیل رفتاری و بازاریابی مبتنی بر داده، اجازه نمی دهد تصمیم‌گیری‌های مالی بر اساس حدس و عادات انجام شود. برنامه‌های «یادگیری» نه تنها عادات کاربران را که اغلب برای خودشان پنهان هستند، فرا می‌گیرند، بلکه کاربران را به یادگیری درگیر می‌کند تا تصمیم‌گیری آنان را بهبود بخشد.

فین تک همچنین تمایل دارد تا با استفاده از خدمات خودکار به مشتری با استفاده از ربات‌های چت دو طرفه و رابط‌های هوش مصنوعی، به مشتریان در انجام وظایف اساسی و پایین نگه داشتن هزینه‌هایی که صرف به کارگیری پرسنل می شود، کمک کند. Fintech همچنین با استفاده از اطلاعات مربوط به سابقه پرداخت با حساسیت به معاملات بیشتر از مقدار معمول، با کلاهبرداری مقابله کند.

چشم‌انداز فین تک

براساس CB Insights در بررسی تمام ۲۶ استارتاپ فین تک در جهان، استارت آپ‌های Fintech در سال ۲۰۱۶، ۱۷.۴ میلیارد دلار بودجه دریافت کردند که این عدد در اواخر سال ۲۰۱۷ بیش از این مبلغ بوده است. یونیکورن‌ها در سطح جهانی ۸۳۸۰۰۰۰۰۰۰۰ $ ارزش دارند. همین شرکت گزارش داد که تا پایان سال ۲۰۱۸، تعداد ۳۹ یونیکورن در این حوزه با پشتیبانی از VC به ارزش ۱۴۷.۳۷ میلیارد دلار وجود دارد.

آمریکای شمالی بیشتر استارت آپ‌های Fintech را تولید می‌کند، آسیا در این بخش تعداد نسبتاً نزدیکی دارد. بودجه جهانی fintech در سه ماهه اول ۲۰۱۸ با یک افزایش قابل توجه در معاملات در آمریکای شمالی به بالاترین سطح خود رسید. آسیا نیز با توجه به افزایش فعالیت این استارتاپ‌ها می‌تواند در معاملات fintech از ایالات متحده پیشی بگیرد. فعالیت‌های مالی در اروپا در سه ماهه اول ۲۰۱۸ مقدار پایینی داشت اما در سه ماهه دوم دوباره افزایش یافت.

برخی از فعال‌ترین زمینه‌های نوآوری فین تک، شامل زمینه‌های زیر است:

  • رمزارزها و پول دیجیتال.
  • فناوری Blockchain، از جمله Ethereum، یک فناوری توزیع شده (DLT) است که سوابق را در شبکهای از رایانه‌ها حفظ می‌کند، اما دفتر مرکزی ندارد.
  • قراردادهای هوشمند، که با استفاده از برنامه‌های رایانه ای (غالباً با استفاده از بلاکچین) قراردادهای خریداران و فروشندگان را به طور خودکار اجرا می‌کنند.
  • بانکداری آزاد، مفهومی است که به بلاکچین متکی است و معتقد است که شخص ثالث باید به داده‌های بانکی دسترسی داشته باشد تا برنامه‌هایی ایجاد کنند که شبکه متصل به موسسات مالی و ارائه دهندگان خدمات شخص ثالث را ایجاد می‌کند.
  • Insurtech یا بیمه که به دنبال استفاده از فناوری در جهت ساده‌سازی صنعت بیمه است.
  • Regtech، که به دنبال کمک به شرکت‌های خدمات مالی و به ویژه شرکت‌هایی که در حال مبارزه با پولشویی و کلاهبرداری هستند
  • Unbanked/underbanked، خدماتی که به دنبال خدمت به افراد محروم یا کم درآمد است که توسط بانک‌های سنتی یا شرکت‌های اصلی خدمات مالی، نادیده گرفته می‌شوند.
  • امنیت سایبری، با توجه به گسترش جرایم اینترنتی و ذخیره سازی غیرمتمرکز داده‌ها، امنیت سایبری و فین تک بهم پیوسته‌اند.

کاربران فین تک

چهار دسته وسیع از کاربران برای fintech وجود دارد:

 ۱) B2B برای بانک‌ها ۲) مشتریان تجاری آنها ۳) B2C برای مشاغل کوچک و ۴) مصرف‌کنندگان. گرایش به سمت بانکداری هوشمند مبتنی بر تلفن همراه، افزایش اطلاعات، داده‌ها و تجزیه و تحلیل دقیق‌تر و عدم دسترسی، فرصت تعامل هر چهار گروه را ایجاد می‌کند.

قوانین و مقررات حاکم بر حوزه فین تک

خدمات مالی از منظم‌ترین بخشهای جهان هستند و طبیعی است که با ظهور فین تک، وضع قوانین و مقررات حاکم بر این بخش از نگرانی دولت‌ها در شروع کار شرکت‌های فین تک باشد.

با تلفیق فناوری در فرآیندهای خدمات مالی، مشکلات نظارتی بر اینگونه شرکت‌ها چند برابر شده است. در برخی موارد، مشکلات نسبت مستقیمی با فناوری است.

به عنوان مثال، دیجیتالی‌سازی داده‌ها، سیستم‌های fintech را در برابر حملات هکرها آسیب‌پذیر می‌کند. موارد اخیر هک شرکت‌های کارت اعتباری و بانک‌ها بیانگر سهولت دسترسی هکرها به سیستم‌ها و صدمات جبران‌ناپذیر به آنها است. مهمترین نگرانی مصرف‌کنندگان در چنین مواردی مربوط به این حملات و همچنین سوءاستفاده از اطلاعات شخصی و اطلاعات مهم مالی است.

همچنین تابوشکنی‌های فرهنگی صنعت فین تک در مقابل دنیای مالی محافظه کار نتایج نامطلوبی را به همراه داشته است. استارت آپ Zurtits مستقر در سانفرانسیسکو که بیش از یک میلیارد دلار ارزش داشت، با اجازه دادن به کارگزاران غیرمجاز برای فروش محصولات و ضمانت بیمه نامه‌ها، قوانین بیمه کالیفرنیا را نقض کرد. SEC شرکت را ۹۸۰ هزار دلار جریمه کرد و آنها مجبور شدند ۷ میلیون دلار به بخش بیمه کالیفرنیا بپردازند.

تنظیم مقررات همچنین در دنیای در حال ظهور رمزارزها یک مشکل است. عرضه اولیه سکه‌های رمزارز (ICO) شکل جدیدی برای جمع آوری سرمایه است. در بیشتر کشورها،هیچ نظارتی بر این موارد وجود ندارند و به مکانی مناسب برای کلاهبرداری تبدیل شده‌اند.

به دلیل تنوع خدمات ارائه در فین تک و صنایع متفاوتی که به آن وارد می‌شوند، تهیه یک مجموعه قوانین واحد و جامع برای این بخش دشوار است. در بیشتر موارد، دولت‌ها از مقررات موجود استفاده کرده و در برخی موارد، آنها قوانین جدید را در حوزه fintech تنظیم کرده‌اند.

آنها مکانیزم حفاظتی فین تک را برای ارزیابی پیامدهای فناوری در این بخش تاسیس کرده‌اند. تصویب آیین‌نامه عمومی حفاظت از داده‌ها، چارچوبی برای جمع‌آوری و استفاده از داده‌های شخصی در اتحادیه اروپا تلاش دیگری برای محدود کردن میزان داده‌های شخصی موجود در بانک‌ها است. چندین کشور که ICO در آنها محبوب است، مانند ژاپن و کره جنوبی نیز در حمایت از سرمایه‌گذاران، پیشگام تدوین مقرراتی برای این بخش بوده‌اند.